Il-Bajja s-Sabiħa hija l-qalba tħabbat ta’ Birżebbuġa – mimlija tul is-sena kollha bit-turisti, żgħażagħ u attivitajiet tal-komunità. Iżda jekk tħares ftit aktar fil-fond, l-istorja tagħha ssir aktar kumplessa.
Il-bajja nnifisha hija artifiċjali. Ir-ramel taħt saqajk ġie mħaffer mill-qiegħ tal-baħar u mqiegħed hawn waqt il-bini tal-Malta Freeport lejn l-aħħar tas-snin tmenin. Qabel il-Freeport, din il-parti tal-kosta kienet RAF Kalafrana, bażi Brittanika tal-ajruplani tal-baħar u tal-flotta navali li okkupat il-bajja għal parti kbira mis-seklu għoxrin. Iżda l-preżenza militari Brittanika f’Malta tmur lura ħafna aktar, u kienet testendi fuq kważi mitejn sena ta’ ħakma kolonjali. Għal ġenerazzjonijiet sħaħ, dan il-port naturali – post li seta’ sar il-qalba ta’ komunità stabbli u marbuta mal-post – kien magħluq għall-Maltin u militarizzat, u serva l-interessi strateġiċi Brittaniċi aktar milli l-ħajja tal-komunità Maltija.
Meta Malta finalment temmet il-preżenza Brittanika fl-1979, immexxija fil-parti l-kbira mid-determinazzjoni anti-kolonjali qawwija tal-Prim Ministru Dom Mintoff, il-pajjiż kellu jibni ekonomija indipendenti kważi mill-bidu, fuq infrastruttura mfassla għal skopijiet ta’ oħrajn. Il-Freeport kien parti minn dik it-tweġiba – proġett ambizzjuż u kuraġġuż, appoġġjat minn investiment Ċiniż, mibni fuq il-fdalijiet ta’ bażi militari Brittanika, u maħsub biex ipoġġi lil Malta b’mod ċar fuq il-mappa tal-kummerċ internazzjonali.
Illum, il-Freeport huwa wieħed mill-aktar portijiet tal-kontejners traffikużi fil-Mediterran. Ir-ramel li ġie rilokat biex jinbena sar il-Bajja s-Sabiħa – spazju maħbub u mimli ħajja, post ta’ mistrieħ, ferħ u komunità.
